De uitdaging
Wetenschappelijk onderzoek in laboratoria kost veel energie en grondstoffen. Zo worden er bijvoorbeeld onnodig veel wegwerpproducten gebruikt. Dit is deels verklaren vanuit hygiëne-oogpunt, maar er zijn inmiddels ook goede circulaire alternatieven beschikbaar. Wegwerpproducten zijn voor een deel dus ook simpelweg business as usual. Daarnaast gebruiken onderzoekers veel rekenkracht (en dus energie) voor hun berekeningen, hebben ze servers nodig voor dataopslag, en vliegen ze soms de wereld over voor wetenschappelijke conferenties. Dit soort onderzoekspraktijken zijn niet duurzaam. De wetenschap draagt bij aan het klimaatprobleem, met gevolgen voor mens en planeet.
Hoewel er al veel kennis is over hoe onderzoeker duurzamer kan, is deze kennis nu nog vaak gefragmenteerd. De inzichten staan niet gebundeld en het kost individuele wetenschappers daardoor veel tijd om de best practices in kaart te brengen. Daarnaast is het implementeren van de verduurzamingsmaatregelen soms best ingewikkeld. Het gevolg: er gebeurt nog te weinig op het gebeid van verduurzaming in wetenschappelijke laboratoria.
Het project
In dit project willen we wetenschappers motiveren om meer duurzaam te werken. We onderzoeken daarom de mogelijkheden van SparkHub. SparkHub is een bestaand Europees certificeringssysteem die de duurzaamheid van een laboratorium in kaart brengt op basis van 15 criteria. In SparkHub zijn een aantal best practices van duurzaam wetenschappelijk onderzoek doen, samengebracht. De organisaties die zich willen certificeren melden zich aan en vullen een vragenlijst in over hun laboratorium gebruik. Na peer-review van de antwoorden door een andere organisatie, ontvangt de organisatie hun duurzaamheidsscore. Brons, zilver of goud. De score laat zien wat de organisatie al goed doet op het gebied van verduurzaming, en wat er nog beter kan.
In dit project onderzoeken we hoe de implementatie van SparkHub verloopt. Dit vliegen we op twee manieren aan.
Ten eerste, we onderzoeken bij zes organisatie die werken in medisch, chemisch en diagnostisch onderzoek, hoe zij SparkHub implementeren. We onderzoeken wie ermee aan de slag gaat en hoe het instrument (wel/niet) werkt in de praktijk.
Ten tweede, we doen onderzoek naar de implementatie van reeds bestaande certificeringssystemen en andere duurzaamheidsmaatregelen. We vragen aan duurzame voorlopers welke tools zij gebruiken en wat hun ervaringen zijn. Is het hun bijvoorbeeld gelukt om op te schalen? We zien vaak dat één afdeling nog wel aan de slag gaat met een certificeringstraject, maar het gebeurt slechts sporadisch dat een hele organisatie zich laat certificeren.
We hopen via deze twee sporen, zicht te krijgen op de voorwaarden die bepalen of een organisatie een tool adopteert. We willen beter begrijpen welke elementen tijdens de implementatie fungeren als barrière en wat organisaties juist helpt. Dit is belangrijk. Hoe beter de implementatie verloopt, hoe groter de kans dat laboratoria aan de hand hiervan duurzamer gaan ondernemen.
Het resultaat
De opgedane inzichten verwerken we in een lijst aanbevelingen over hoe je SparkHub het best implementeert en opschaalt. We publiceren deze aanbevelingen in een wetenschappelijk artikel en op de website van Greenlabs NL. We delen op deze website ook andere relevante bronnen, zoals een implementatiehandleiding en ondersteunende PowerPoint. Zo kunnen organisaties snel en effectief met SparkHub aan de slag.
Interessant voor jouw?
Dit project is interessant voor onderzoeksorganisaties die willen verduurzamen. Ook zijn de resultaten relevant voor financiers die SparkHub-certificering mogelijk verplicht willen stellen voor de onderzoeken die zij financieren.
Wetenschappelijke samenvatting
Implementing SPARKHub for sustainable research: a national pilot study
Scientific research is essential for societal progress, but it also has a significant environmental footprint. This project pilots SPARKHub, a new open-access European platform that helps research organisations assess, improve, and certify the sustainability of research practices. We will test SPARKHub in biomedical, chemical, and diagnostic research environments across six organisations in the Netherlands and study factors that facilitate or hinder its adoption. By combining practical pilots with system-level analysis, the project will deliver concrete recommendations for researchers, institutions, and funders to support the effective implementation and scaling of SPARKHub.
