De uitdaging
Voedsel speelt een cruciale rol in de klimaattransitie. Toch profiteren niet alle groepen in de samenleving evenveel van verduurzaming in het voedselsysteem.
De afnemers van lokaal geproduceerd voedsel in voedseltuinen zijn vaak wit, hoogopgeleid en verdienen een goed inkomen. De mensen die werken op de tuinen zijn vaak nieuwe Nederlanders, mensen met een beperking of mensen die herstellen van een burnout. Zij krijgen zelden een oogstaandeel mee naar huis. De diversiteit zit in wie er werkt, niet in wie er van eet. Tegelijk staat inclusie in het voedselsysteem zelden op de agenda van welzijnsorganisaties en gemeenten. Er wordt veel samen gegeten in de wijk, maar of er gezond en betaalbaar voedsel op tafel staat – en voor wie – wordt nauwelijks besproken.
De tuinders zelf weten dat het anders kan, en wíllen ook anders. Ze experimenteren met solidaire betaalsystemen, organiseren gezamenlijke lunches en bieden ruimte voor ontmoeting. Maar de kennis die ze daarin opbouwen blijft vaak bij henzelf, want er is geen tijd voor kennisdeling, laat staan voor lobby.
Hoe zorgen we voor een voedseltransitie die recht doet aan álle bewoners?
Het project
Het Netwerk Toegankelijke Voedselgemeenschappen brengt wetenschappers, lokale initiatieven en beleidsmakers samen om ongelijkheid in het voedselsysteem te verminderen. Ze werken aan nieuwe vormen van samenwerking, kennisdeling en beleidsbeïnvloeding die aansluiten bij de praktijk van bewoners en gemeenschappen.
Het netwerk zet in op het zichtbaar maken van bestaande praktijken, het versterken van lokale voedselgemeenschappen en het agenderen van inclusieve voedseltransitie bij overheden. Zo ontstaat meer ruimte voor initiatieven die duurzaamheid én sociale rechtvaardigheid combineren.
De resultaten
Het netwerk heeft twee werksessies georganiseerd rond het thema 'Aanbod' en 'Betaalbaarheid' . Ook bezocht de werkgroep de tuinders.
Amarins de Vries heeft vanuit de werkgroep in een half jaar tijd 31 diepte-interviews gehouden met tuinders, initiatiefnemers en vrijwilligers van de voedseltuinen, en met mensen die nog niet deelnamen aan een voedseltuin. Hieruit kwamen 7 kenmerken van wat een voedseltuin/-initiatief écht toegankelijk maakt.
De werkgroep organiseert op 29 september 2026 een laatste bijeenkomst voor tuinders en ambtenaren die op dit domein werken binnen de voedseltransitie. Ze gaan in gesprek over de drempels die nog bestaan in het toegankelijk maken van voedselgemeenschappen en denken na over hoe dit gezamenlijk op te lossen.
De bijeenkomst van 29 september is open toegankelijk. Ben jij tuinder, ambtenaar, welzijnswerker of gewoon nieuwsgierig? Iedereen is welkom. Het netwerk blijft na deze bijeenkomst overigens gewoon bestaan. Tijdens de bijeenkomst wordt dan ook vooruit gegeken naar volgend jaar.
Interessant voor jou?
Het project bevat kennis en kunde voor mensen die:
- werken aan of interesse hebben in de voedseltransitie
- werken aan het voedselsysteem - van product tot consument, maar ook de organisaties die hier een rol in spelen (gemeenten en maatschappelijke organisaties)
Je kunt je aansluiten bij het netwerk of het netwerk volgen via Squarewise.
Betrokken organisaties
- Squarewise (maatschappelijke organisatie)
- Universiteit Leiden (universiteit)
- Tuin Kansrijk (biologische tuinderij)
- Stadslandbouw Amsterdam (maatschappelijke organisatie)
- De Groentegaard (natuurinclusieve boerderij)
